Άγιος Γεώργιος Συκούσης

Ο Άγιος Γεώργιος Συκούσης, το «ορεινό» χωριό του Δήμου Καμποχώρων, βρίσκεται κέντρο-νότια του νησιού, σε υψόμετρο 420 μέτρα.
Για την ονομασία του χωριού υπάρχει σαφής εξήγηση όσον αφορά τον Άγιο Γεώργιο, το ομώνυμο μοναστήρι που προϋπήρχε εκεί που είναι και η  σημερινή θέση της χωριοεκκλησιάς.
Ο Κ. Άμαντος στο βιβλίο «Άρθρα και τόμοι», αναφέρει ότι ίσως εκεί υπήρχε αρχαίος οικισμός με το όνομα Συκαί, που σημαίνει τόπο γεμάτο συκιές. Στο βιβλίο του Α. Καράβα «Τοπογραφία της Νήσου Χίου» (1866), αναγράφεται το χωριό ως Άγιος Γεώργιος Συκούσης ή Συκούς.
Ο κάτοικος ονομάζεται Αγιοργούσης ή Αγιοργούσαινα, που απαντάται και ως επώνυμο σήμερα στη Χίο.
Συκούσης ονομάζεται εκείνος που κατοικεί στη Συκιά ή στις Συκιές, όπως Δαφνούσης αυτός που κατοικεί στο Δαφνώνα? έτσι Άγιος Γεώργιος Συκούσης σημαίνει τον ομώνυμο άγιο που έχει το ναό του, που «κατοικεί» δηλαδή στις Συκιές.
Ο Γεώργιος Ζολώτας γράφει στην ιστορία του ότι, «ως πυρήν του χωρίου τούτου εχρησίμευσε το υπό του Μιχαήλ Παλαιολόγου αναφερόμενον Μετόχιον του Συκέου μετά της υπ’ αυτού αροσίμου γης και νομασιαίας και πάσης αυτού διακρατήσεως και περιοχής» Ο Αγ. Γεώργιος Συκούσης ήταν δηλαδή μετόχι (ιδιοκτησία) της Νέας Μονής.
Στο νοταριακό κώδικα του χωριού του 1806, που διατηρείται στο ιστορικό αρχείο της Bιβλιοθήκης Κοραή, περιέχεται (αντιγραμμένη) η διαθήκη του ιερομόναχου Σωφρόνιου Σέψη του 1518, που ήταν ο τελευταίος ηγούμενος της μονής και ιδρυτής του χωριού.
Ο Σέψης, προκειμένου να μην ερημώσει ο τόπος μετά μια περίοδο παρακμής του μοναστηριού, κάλεσε χωρικούς από τα γύρω χωριά και τους έκανε κύριους της περιουσίας του, που ορίζεται στη διαθήκη λεπτομερώς, ορίζοντας ακόμα και τις υποχρεώσεις τους έναντι της μονής.
Ολόκληρη η διαθήκη δημοσιεύεται στο σπουδαίο δίτομο έργο του γυμνασιάρχη †Παντελή Μαυρογιώργη.
«Εις το όνομα του Kυρίου, αμήν. Την σήμερον, ο Σωφρόνιος ιερομόναχος Σέψης από το χωρίον Πυργί, επειδή και ευρήκε τον Αγ. Γεώργιον τον Συκούση αμελημένον και ερημωμένον, εφάνη ο ίδιος αυτού νοικοκύρης… έβαλε δε και άξιους ανθρώπους δια γεωργούς να δουλεύουν τα εμπιστεμένα, τον Μιχάλην από το Πιτυός, τον κυρ Ιω. Κασφίκην από τα Αυγώνυμα και  Γεώρ. Καταζαρούδην από τον Λιθί λιμένα και Γεώργιον Κατζανίδην από το Βερβεράτον και Γεώργιον του Μιχάλη Χαρκή από το Πυργί και Θεοτόκην Καστανάδη και Μονιόν Μελαχροινόν. Αυτοί οι άνωθεν γεγραμμένοι να παίρνουσιν όποιους θέλουσιν ανθρώπους να δουλέουωσι τα πράγματα του μοναστηριού και αν θέλουν να γίνονται οι άνωθεν και πάροικοι εις το χωρίον…»
Στο κελί της εκκλησιάς σήμερα διατηρούνται σε καλή κατάσταση και εκτίθενται σωσμένα κειμήλια της ιεράς μονής, μεταξύ των οποίων το καζάνι, βιβλία και άλλα ιερά σκεύη. Θεματοφύλακας των παραδόσεων της μονής είναι ο ιερέας Αργύρης Μυλωνάς (τηλ. 2271078732).
Το χωριό είναι χτισμένο κατά τον τύπο των καστροχωριών της νότιας Χίου, φρουριακό και οχυρωμένο για να προστατεύει τους κατοίκους του από πειρατές και εχθρούς. Σώζεται μέχρι τις μέρες μας υπόλειμμα του καστρότοιχου του μοναστηριού.
Στο σεισμό του 1881 το χωριό έπαθε περιορισμένες ζημιές και σύμφωνα με την έκθεση του Ν. Δαμιανού: oι νεκροί ήταν 34, οι τραυματίες 13 και οι ζώντες 1520.
Τα σπίτια είναι χτισμένα το ένα πλάι στο άλλο με ακανόνιστες πέτρες και στις γωνιές με πελεκημένες, τα λεγόμενα καντούνια.
Ο Αrnold Smith στο βιβλίο του «The Architecture of Chios» γράφει: «Στον Άγιο Γιώργη το Συκούση υπάρχουν πολλά μονώροφα σπίτια, όπου ο στάβλος είναι στο πίσω μέρος και τα ζώα πρέπει να περνούν μέσα από το υπόλοιπο σπίτι για να πάνε στο κατάλυμα τους.»
Η Αυστριακή Ηedwig Ludeke που πέρασε το 1935 από το χωριό για να συλλέξει δημοτικά τραγούδια, γράφει: «…Τι ψυχικός πλούτος φανερώνεται εκεί και πόσο είναι θαυμαστό μ’ όλη την πρωτόγονη και στερημένη ζωή τους να αισθάνονται οι άνθρωποι αυτοί την ευλογία της ποιήσεως σαν κάτι αυτονόητο και απαραίτητο στη ζωή».
Στο χωριό υπήρχαν πολλοί  μύλοι. Tο τοπωνύμιο «Mύλοι» αφορά τη σημερινή θέση των εξοχικών κέντρων Κοίλη και Μυλωνά, από τους πολλούς μυλωνάδες. Oρισμένες οικογένειες έχουν ακόμα και σήμερα για επώνυμο το Μυλωνάς. Αξίζει να αναφέρουμε ότι οι Αγιοργούσοι ήταν δεινοί έμποροι στο εμπόριο αγροτικών και άλλων προϊόντων και σε καιρούς απαγόρευσης λαθρέμποροι.
Στο χωριό υπάρχουν καζαναριά (αποστακτήρια) όπου τα σύκα αφού βράσουν δίνουν την ονομαστή σούμα του Αγ. Γιώργη (οινοπνευματώδες ποτό).  Κάθε χρόνο ερασιτέχνες παραγωγοί σύκων από όλη τη Χίο συρρέουν στους έμπειρους καζανιάτορες όπου αφήνουν τα σύκα τους για ζύμωση μέσα σε βαρέλια και μόλις λάβουν τη σχετική άδεια από το Τελωνείο αρχίζουν την απόσταξη, παράγουν και το περίφημο διπλόβγαλμα - προσθέτοντας συνήθως και μικρή ποσότητα γλυκάνισου - δηλαδή σούμα που αποστάχθηκε δυό φορές και είναι πιο δυνατή και καθαρή συνήθως 40-60 αλκοολικών βαθμών. Η γιορτή σούμας γίνεται κάθε χρόνο, με μουσικοχορευτικό πανηγύρι που διοργανώνεται μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου στην πλατεία Μπού, από τον Νικ. Κοίλη τηλ. 2271078515.
Στο χωριό υπάρχει σύγχρονο ελαιοτριβείο των αδελφών Ευαγγέλου και Δημητρίου Κοίλη όπου παραγωγοί από τα Καμπόχωρα και τη Χίο «κάνουν» το λάδι τους εκεί. Το ελαιουργείο χρησιμοποιεί υποπροϊόν της παραγόμενης πυρήνας από τις ελιές, για καύσιμο.
Στο σχολείο, όπως και σε όλη τη Χίο από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του 1840, μαθήτευαν μόνο αγόρια. Δημιουργήθηκε όμως και παρθεναγωγείο γύρω στα 1890.
Στα μεταπολεμικά χρόνια οι μαθητές έκαναν πρακτική εξάσκηση και σε αγροτικές εργασίες, φυτεύοντας τον κήπο του σχολείου που βρίσκεται δίπλα και σήμερα είναι πάρκο. Ορισμένοι δάσκαλοι πωλούσαν - στα δύσκολα εκείνα χρόνια - τη μικρή παραγωγή του σχολικού κήπου, και τα έσοδα «πήγαιναν» για τις ανάγκες του σχολείου έτσι είχαν ένα πρόσθετο κίνητρο για την επιτυχή καρποφορία του. Στο σχολείο και νηπιαγωγείο που βρίσκεται σήμερα σε λειτουργία και σε καλή κτιριακή κατάσταση, οι μαθητές είναι 40 και οι εκπαιδευτικοί 4, με δασκάλους τους Μυλωνά Γεώργιο διευθυντή, Βαρουκτσή Χρήστο, Γιαννακοπούλου Νικολέτα και την νηπιαγωγό Δήμητρα Μαστοράκη. 
Ο ΑΓΙΟΣ ΓΙΩΡΓΗΣ ΣΗΜΕΡΑ
O Aγ. Γιώργης είναι κατοικημένος στο μεγαλύτερο μέρος του λιθόκτιστου παραδοσιακού οικισμού, ζωντανό χωριό με ποικίλες αγροτικές και άλλες δραστηριότητες. Οι κάτοικοι διπλασιάζονται κάθε καλοκαίρι με την επάνοδο των μεταναστών από την Αμερική. «Ο μισός Αγ. Γιώργης βρίσκεται στο χωριό κι ο άλλος μισός στην Αμερική και τα άλλα μέρη» γράφει στο βιβλίου του ο Π. Μαυρογιώργης. Οι Αγιοργούσοι της Αμερικής έχουν συστήσει σύλλογο από το 1920 που αναδιοργανώθηκε το 1967, εξέδιδαν το περιοδικό «Συκούσης» από τον Μάιο του 1977 έως τον Ιούνιο του 1994, αποτελούν σημαντικό παράγοντα δημιουργίας έργων στο χωριό, και χρηματοδότησαν τον δεύτερο τόμο του έργου «Το χωριό Αγ. Γεώργιος Συκούσης». Στο σχολείο υπάρχει μαρμάρινη επιγραφή με τα ονόματα και τα ποσά σε δολάρια που δαπάνησαν οι Αγιοργούσοι της Αμερικής για το χτίσιμό του. Στο διαδίκτυο το χωριό έχει παρουσία στη διεύθυνση www.sikousis.com, έργο και αυτό των στην Αμερική αποδήμων.
Η οικοδομική δραστηριότητα είναι μεγάλη γύρω από το χωριό, αφήνοντας έτσι το ιστορικό θα λέγαμε κέντρο, σε καλή κατάσταση. Λίγες είναι μόνο οι αξιόλογες αναστηλώσεις κτιρίων, όπως των κελιών της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου και ορισμένων οικιών. Στον οικισμό συναντάς εναλλασσόμενη αρχιτεκτονική που χαρακτηρίζει διάφορες εποχές, μονόσπιτα (ισόγεια) χωρίς όροφο δίπατα (διώροφα) σπίτια αλλά και νεοκλασικά του 19ου αιώνα συνθέτουν ένα ενδιαφέρον οικιστικό σύνολο, μοναδικό ίσως για την αρχιτεκτονική του ποικιλομορφία στη νότια Χίο. Aπό εκεί κατάγονται και πολλοί τεχνίτες - λιθόκτιστες.
Η προνομιακή θέση του χωριού με την απεριόριστη θέα που έχει προς ανατολάς το κάνει ξεχωριστό. Ο επισκέπτης κατευθυνόμενος προς τα ανατολικά θαυμάζει πανοραμικά τον Κάμπο και τα μικρασιατικά παράλια.
Ο Mορφωτικός Σύλλογος του Αγ. Γεωργίου έχει στο ιστορικό του αξιόλογες δράσεις, όπως ή πρωτοβουλία έκδοσης του έργου τού Αγιοργούση γυμνασιάρχη Παντελή Α. Μαυρογιώργη σε δύο τόμους. Η εξαιρετική αυτή έκδοση, μοναδική για χωριό του νησιού, αποτελεί την πιο αξιόπιστη πηγή της ιστορίας της λαογραφίας και της τοπωνυμίας του χωριού που πραγματοποιήθηκε μετά από δεκαετή έρευνα και μελέτη των πηγών και καταγραφή τους από το συγγραφέα του. Αναλυτικά θέματα με ιστορική τεκμηρίωση για την οικογένεια ,την κοινωνία, τον Συκούση και τη Χίο γενικότερα έχουν γραφτεί με λεπτομέρεια και αποτελούν αδιαμφισβήτητη πηγή πληροφόρησης. Ο καθηγητής Κων. Φραγκομίχαλος γράφει για τον Μαυρογιώργη: «Το δίτομο έργο του «Το Χωριό Αγ. Γεώργιος Συκούσης» είναι το «κύκνειο άσμα» του, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ποιότητας της έρευνας και των συγγραφικών του δυνατοτήτων». Το βιβλίο διατίθεται ακόμα στα βιβλιοπωλεία της Χίου.

Γιορτές
10 Φεβρουαρίου, Αγ. Χαράλαμπος στη βορειοδυτική άκρια του χωριού.
25 Μαρτίου, της Παναγίας της Ευαγγελιστρίας, εκκλησάκι μέσα στο χωριό.
Την Κυριακή του Θωμά, στο ομώνυμο εξωκλήσι στη θέση Πίσω νερά, βορειοανατολικά του χωριού.
23 Απριλίου, του Αγ. Γεωργίου, στη Χωριοεκκλησιά, η μεγάλη γιορτή του χωριού.
8 Μαΐου & 26 Σεπτεμβρίου, του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου, εξωκλήσι δίπλα στη λιμνοδεξαμενή και στη θέση Πονιώ.
14 Μαΐου, του Αγ. Ισιδώρου εξωκλήσι, στο δρόμο προς Βέσσα στη θέση Αφαλωτή.
21 Μάιου, Αγ. Κωνσταντίνου, το εκκλησάκι βρίσκεται λίγο πιο πάνω από τον Αγ. Χαραλάμπη.
Του Αγ. Πνεύματος, στην Αγ. Τριάδα εκκλησάκι μέσα στο Χωριό, κοντά στο σχολείο.
17 Ιουλίου, της Αγ. Μαρίνας, εξωκλήσι που ανήκει σε Αγιοργούσικο αδελφάτο μετά τη Βέσσα προς Λιθί.
20 Ιουλίου, Προφήτη Ηλία, στο ομώνυμο βουνό. Το βράδυ μουσικοχορευτικό πανηγύρι στην πλατεία Μπού ή Αποδήμων.
27 Ιουλίου, του Αγ. Παντελεήμονα, εορτάζει η άλλη χωριοεκκλησιάς με το επιβλητικό πέτρινο καμπαναριό, που βρίσκεται πάνω στον κεντρικό δρόμο και η εκκλησούλα κοντά στο γήπεδο, η οποία γιορτάζει και των Αγ. Αναργύρων. Το βράδυ μουσικοχορευτικό πανηγύρι.
6 Αυγούστου, της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, παλιό εξωκλήσι προς Θολόποταμι, στη θέση Μάκρι. Το Μάκρι ανήκε στην οικογένεια του Γενοβέζου Φορνέττου Ιουστινίανη. Ακολουθεί πανηγύρι το βράδυ στο χωριό.
15 Αυγούστου, της Παναγίας, στον Αγ. Νικόλα την εκκλησία του νεκροταφείου και την παραμονή το απόγευμα στην Παναγία Έσω κήπου, παλιό εξωκλήσι σε Γενοβέζικο κτήμα νότια του χωριού.
24 Αυγούστου, Κοσμά του Αιτωλού, εκκλησάκι που το γιορτάζει το αδελφάτο των τελειόφοιτων γυμνασίου (του εξαταξίου).
29 Αυγούστου, τα’ Αγιού Γιαννιού (του παροξυσμού), παλιό εξωκλήσι χρονολογούμενο από το 1622, ανατολικά, κάτω από το χωριό.
13 Σεπτεμβρίου, του Σταυρού, εορτή στη θέση Σταυρός όπου γίνεται εσπερινός κάτω από την παλιά πύλη του μοναστηριού.
3 Νοεμβρίου, Αγ. Γεωργίου του μέσα κρεβατιού, στη Χωριοεκκλήσια (βλ. σχετική αναφορά στο τεύχος Αυγώνυμα). 
11 Νοεμβρίου, των Αγ. Βικτώρων, εξωκλήσι στα ακραία βορινά σύνορα της αγροτικής περιοχής του Συκούση, στη θέση Δροπόσι, ίσως από τα πολλά νερά (Δροπόσι).
21 Noεμβρίου, Εισόδεια της Θεοτόκου, εξωκλήσι στη θέση Λαγκάδα
ΑΡΙΘΜΟΙ
Στο βιβλίο του Α. Καράβα «Τοπογραφία της Νήσου Χίου» (1866) αναφέρονται οικογένειαι 264, ήτοι κάτοικοι περισσότεροι από 1.000.
Το 1901 ψυχές 2010 (Τοπογραφία Κανελάκη).
Το 1937 ψυχές 1732 (Στυλ. Βίου «Η σύγχρονος Χίος και η παλαιά»).
Το 1951 απογραφή 1507,το 1961 1403,το 1971 1063, το 1981 878, το
2001 778.

Επαγγελματίες

Ελαιουργείο 1
Παντοπωλεία 4
Καφενεία - Καφεστιατόρια 5
Υδραυλικός 1
Ηλεκτρολόγος 1
Έμπορος Ηλεκτρ. Ειδών  1
Επιπλοποιός 1
Ασβεστοποιός 1
Έμποροι αγρ. προϊόντων  2
Σιδεράς 1
Είδη προικός 1
Ασφαλιστής 1
Εμπορικός Αντιπρόσωπος 1
Κατάγονται…………………
31 Εκπαιδευτικοί
6 Ιερείς
6 Γιατροί
6 Αστυφύλακες
2 Δικηγόροι
2 Καθηγητές Πανεπιστημίου
2 Αξιωματικοί του στρατού
2 Μηχανικοί

 

Η έκδοση ευχαριστεί θερμά τους Αγιοργούσους Δημήτριο και Νικόλαο Κοίλη το Δάσκαλο Γιώργο Μυλωνά και το Νίκο Μυλωνά για την βοήθεια τους.
Παλιές φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν ανήκουν στους Νίκο Κοίλη και  Παναγιώτη Παπασπανούδη. Η φωτογραφία του εξωφύλλου είναι του φωτογράφου Κώστα Σταμούλη.
Βιβλιογραφία. Στο βιβλίο Το χωριό Άγιος Γεώργιος Συκούσης του Π. Α. Μαυρογιώργη όπου περιλαμβάνεται όλη η σχετική με το χωριό βιβλιογραφία έως το 1990,  δικτυακός τόπος www.sikousis.com, Περιοδικά: Συκούσης, Χιόνη τεύχος 67.

1 Γενική άποψις Αγ. Γεωργίου Συκούση από το τον παλιό μύλο.
2 Μάζεμα μαστιχιού από νέες Αγιοργούσαινες αγρότισσες.
3 1979 Δενδροφύτευση στις πλαγιές του Πρ. Ηλία από τον Mορφωτικό Σύλλογο
από δεξιά οι ιερέας Γεώργ. Σακουλάς, +Γ.Κούνιαρης, Ι. Σαλαγάρας, Ν. Κοίλης, Γ. Βώλος, +Γ. Παπασπανούδης, Ι. Λυκουρής
4.Καμπαναριό στον Αγ. Νικόλα (νεκροταφείου) από τοπική πελεκητή πέτρα που κατασκεύασε ο τεχνίτης Ευαγγ. Κοίλης κατά παραγγελίαν του ομογενή Γεωργ. Ανάμιση  
5 Γυμναστικές επιδείξεις στα τέλη της δεκαετίας του ’60.
6 Απόκριες 1982. Στην γκάιντα ο Αντώνης. Τσικολής στο ταμπούρλο ο Αγγελής Κολύβας.
7 1990. Φτιάχνοντας χερίσια (χειροποίητα) μακαρόνια από αριστερά Αγγ. Κοίλη, Δέσπ. Κοίλη, Μυρ. Κοίλη, Κυρ. Σίμου
8 Το χωριό από Δυτικά στις αρχές της δεκαετίας του 1950, με δύο μύλους σε λειτουργία.
9 1992 Το χορευτικό συγκρότημα του Αγ. Γεωργίου Συκούση στο Δημοτικό Kήπο Χίου.
10. Παιδιά (ολυμπιακοί όλοι) στον κεντρικό δρόμο μπροστά στον Αγ. Παντελεήμονα,
από αριστερά επάνω, Ν. Κοίλης, Π. Κικιανής, Μ. Τσόφλιας, Ι. Κλούτης, κάτω, Π. Στεφανιάς, Δ. Αττώνης, Ν. Μυλωνάς, Θ. Κικιάνης.
11. Απόκριες 1950. Αγιοργούσοι και Αγιοργούσαινες στην πλατεία Μπού, χορεύοντας το «σιγανό χορό».
12 Ο †Στέφανος Κοίλης οικογενειακώς στο τραπέζι. Δεξιά οι παππούς και γιαγιά.
13 1952 ο μυλωνάς †Ν. Κουμελάς στο κέντρο, με τη χαρακτηριστική ποδιά του.
14 Οι αραβωνιασμένοι του χωριού στις 29-8-1962, στον Αγ. Γιάννη.

 

 

   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

 


 
      για τις κρατήσεις σας, εδώ...